22 listopada 2021

Dyrektywa restrukturyzacyjna czyli druga szansa dla przedsiębiorców

Udostępnij

Przyjęta w czerwcu 2019 roku przez  Radę Unii Europejskiej Dyrektywa 2019/1023 w sprawie ram prawnych restrukturyzacji zapobiegawczej, drugiej szansy i środków zwiększających skuteczność postępowań restrukturyzacyjnych, upadłościowych i w zakresie umorzenia długów, ma doprowadzić do zharmonizowania krajowych porządków prawnych oraz utworzenia efektywnych narzędzi wczesnego ostrzegania przed niewypłacalnością.

Obowiązek ochrony małych i średnich przedsiębiorców

Przedsiębiorstwa, w szczególności małe i średnie, które stanowią 99% wszystkich przedsiębiorstw w Unii, powinny być odpowiednio chronione. Prawdopodobieństwo likwidacji takich przedsiębiorstw zamiast poddania ich restrukturyzacji jest wyższe, ponieważ muszą one ponosić koszty nieproporcjonalnie wyższe od kosztów ponoszonych przez większe przedsiębiorstwa. Mali i średni przedsiębiorcy, zwłaszcza w sytuacji, gdy napotykają trudności finansowe, często nie dysponują zasobami niezbędnymi do sprostania wysokim kosztom restrukturyzacji i skorzystania ze skuteczniejszych postępowań restrukturyzacyjnych. Aby pomóc takim przedsiębiorcom w przeprowadzeniu niskokosztowej restrukturyzacji, należy  opracować na poziomie krajowym oraz udostępnić online kompleksowe i proste w odbiorze poradniki, opisy procedur prowadzących do zawarcia układu. Ponadto, biorąc pod uwagę ograniczone zasoby małych i średnich przedsiębiorstw w zakresie zatrudniania profesjonalnej obsługi, należy wprowadzić narzędzia wczesnego ostrzegania, aby uprzedzać dłużników o pilnej konieczności działania.

„Dyrektywa Drugiej Szansy”, czyli wsparcie dla przedsiębiorców w kryzysie

W czerwcu 2019 roku Rada Unii Europejskiej przyjęła Dyrektywę 2019/1023 dotyczącą ram prawnych restrukturyzacji zapobiegawczej, drugiej szansy i środków zwiększających skuteczność postępowań restrukturyzacyjnych, upadłościowych i w zakresie umorzenia długów.  Celem Dyrektywy jest harmonizacja krajowych porządków prawnych oraz utworzenie efektywnych narzędzi wczesnego ostrzegania przed niewypłacalnością. Mają one umożliwić przedsiębiorcom doświadczającym trudności przeprowadzenie skutecznej diagnozy oraz udzielenie im wsparcia w przezwyciężeniu powstałych problemów. 

Implementacja prawa unijnego musi nastąpić najpóźniej do 21 lipca 2022, jednak w Polsce funkcjonuje już wiele narzędzi wspierających przedsiębiorców w kryzysie. Ministerstwo Rozwoju i Technologii określa te działania mianem Polityki Nowej Szansy. Zawarte w niej narzędzia wsparcia dzielą się na trzy obszary: 1. zapobieganie sytuacjom kryzysowym przedsiębiorstw,  2. pomoc przedsiębiorstwom w kryzysie, 3. wsparcie ponownego podejmowania działalności gospodarczej. Nie ulega jednak wątpliwości, że konieczne jest zwiększenie świadomości społecznej w zakresie sposobów i dostępnych metod radzenia sobie z problemami finansowymi lub zagrożeniem takimi problemami.

Zapobieganie sytuacjom kryzysowym przedsiębiorstw

Wsparcie przedsiębiorców oferuje Krajowy Fundusz Szkoleniowy, który dofinansowuje kształcenie ustawiczne pracowników i pracodawców. Jego celem wspieranie rozwoju kompetencji dostosowanych do wymagań dynamicznie zmieniającej się gospodarki. Projekt pozwala rozwijać kompetencje oraz umiejętności, których deficyt był przyczyną wcześniejszego niepowodzenia i zagrożenia niewypłacalnością. Uznano, że zwiększenie inwestycji w potencjał kadrowy poprawia zarówno pozycję firm jak i samych pracowników na konkurencyjnym rynku pracy.

Aby zapobiegać sytuacjom kryzysowym Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości uruchomiła projekt System Wczesnego Ostrzegania dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w okresowych trudnościach (SWO). Fundamentem projektu jest autodiagnoza, prowadząca do rozpoznania przyczyn złej lub pogarszającej się kondycji przedsiębiorstwa. Wskazanie istoty zaistniałych trudności na wczesnym etapie pozwala na wypracowanie rekomendacji i wybór odpowiednio dopasowanej formy wsparcia. Przedsiębiorca może wybrać usługi odpowiadające zdiagnozowanym potrzebom z Bazy Usług Rozwojowych (BUR). Wartość dofinansowania to 18 000 zł netto na przedsiębiorstwo.

„Nowy” model wczesnego ostrzegania

Implementacja Dyrektywy restrukturyzacyjnej stanowi wyzwanie. Aktualny kształt programu System Wczesnego Ostrzegania częściowo wypełnia docelowy model, który wskazuje Dyrektywa, jednak pełna implementacja wymagać będzie modyfikacji obecnie funkcjonujących narzędzi. Nadrzędnym celem systemu wczesnego ostrzegania jest diagnoza problemów ekonomicznych przedsiębiorcy na możliwie wczesnym etapie.

- Implementacja Dyrektywy restrukturyzacyjnej w zakresie systemów wczesnego ostrzegania wiąże się z koniecznością stworzenia instrumentu o charakterze kompleksowym. Nie można ograniczać się wyłącznie do kwestii diagnozy, należy zagwarantować przedsiębiorcom wielopłaszczyznowe wsparcie umożliwiające wyjście z trudnej sytuacji na możliwie wczesnym etapie kłopotów. Aktualnie przedsiębiorcy mogą skorzystać z kilku programów pomocowych, ale przed nami jeszcze dużo pracy – mówi dr Patryk Filipiak, kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny.

Wśród propozycji zmian wskazać można m.in. ustanowienie rozproszonych w kraju instytucji zajmujących się bezpłatnym lub niskopłatnym doradztwem oraz przygotowaniem sposobu wyjścia z kryzysu, nałożenie na przedsiębiorców obowiązku stałego monitorowania sytuacji finansowej w ramach obowiązków sprawozdawczych. Nieodzownym elementem zdaje się również wykorzystanie i współpraca w zakresie ewidencji indywidualnych przedsiębiorców (CEIDG) oraz sądów rejestrowych, w których rejestruje się spółki prawa handlowego. Istotnym postulatem – szczególnie w świetle postępującego zjawiska informatyzacji społeczeństwa, gospodarki i administracji – jest przygotowanie i promocja instrumentów pomocowych on-line, np. za pośrednictwem strony internetowej czy aplikacji.

Ponadto, projekt nowego modelu wczesnego ostrzegania powinien uwzględniać konieczność stworzenia systemu tzw. sygnalistów – zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Skarbowego czy księgowych do monitorowania sytuacji ekonomicznej przedsiębiorców. Głównym zadaniem sygnalistów byłoby ostrzeganie przedsiębiorców o zagrożeniu niewypłacalnością, informowanie o możliwych rozwiązaniach i rekomendacja punktów pomocy. Co do spółek prawa handlowych, adekwatnym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie obowiązku regularnego przygotowywania tzw. testu wypłacalności. Test miałby obejmować aktualną diagnozę finansową spółki w zakresie jej zdolności do wykonywania zobowiązań. Opisane wyżej instrumenty, realizowane konsekwentnie w czasie, pozwolą na wykrycie ewentualnych nieprawidłowości na możliwie wczesnym etapie.

Pomoc przedsiębiorstwom w kryzysie

Pomocą przedsiębiorstwom w kryzysie, a więc takim, które stoją u progu procesu restrukturyzacji lub w gorszym przypadku upadłości, zajmuje się Agencja Rozwoju Przemysłu. Uruchomiła ona trzy instrumenty pożyczkowe skierowane do przedsiębiorców – głównie tych z sektora MŚP. Istotą tych programów pomocowych jest finansowanie działań naprawczych, które mają na celu (niezależnie od wybranego instrumentu) przywrócenie długookresowej rentowności działalności oraz dobrej sytuacji i konkurencyjnej pozycji przedsiębiorcy na rynku.

Pomoc na ratowanie to projekt, który zapewnia przedsiębiorcom płynność finansową na czas niezbędny do przygotowania nowej strategii działania. Można więc powiedzieć, że jest swoistym wsparciem przedrestrukturyzacyjnym, które daje przedsiębiorcy „chwilę oddechu”, potrzebną do wprowadzenia niezbędnych zmian, dokonania niezbędnych analiz oraz opracowania strategii działania. Pożyczka udzielana jest na okres do 6 miesięcy.

Tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne stanowi w zasadzie kontynuację Pomocy na ratowanie, choć może być również traktowane jako samodzielny instrument. Daje przedsiębiorcy możliwość skorzystania z pożyczki przez okres 18 miesięcy, umożliwiając tym samym dalszą działalność gospodarczą podczas wdrażania działań restrukturyzacyjnych i przygotowania planu restrukturyzacyjnego.

Ostatnim, lecz nie mniej ważnym narzędziem jest Pomoc na restrukturyzację czyli wsparcie, które może przybierać bardzo różne formy. Może przyjąć formę pożyczki, objęcia akcji lub udziałów, zmiany terminów spłaty pożyczki, jej konwersji na udziały lub akcje czy też ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej.

Wsparcie ponownego podejmowania działalności gospodarczej

Ponowne podejmowanie działalności gospodarczej jest trudnym dla przedsiębiorców zagadnieniem. Oznacza bowiem, konieczność przyznania się do porażki biznesowej, która wiąże się często nie tylko ze stratami finansowymi, ale również negatywnymi skutkami natury społecznej i psychologicznej, z którymi spotykają się przedsiębiorcy.

PARP kieruje do przedsiębiorców projekt Nowy Start, skierowany do osób, które zamknęły działalność gospodarczą w ciągu ostatnich 2 lat i rozpoczęły ją ponownie – nie wcześniej niż 6 miesięcy przed przystąpieniem do projektu. W jego ramach mogą uzyskać szerokie wsparcie, od analizy luk kompetencyjnych i potrzeb szkoleniowych, przez indywidualne doradztwo dotyczące strategii firmy, aż po mentoring biznesowy i szkolenia wspierające prowadzenie działalności gospodarczej z zakresu zarządzania, finansów, prawa, marketingu czy umiejętności interpersonalnych.

Podsumowując przedsiębiorca może otrzymać kompleksowe wsparcie od momentu zauważenia choćby przejściowych trudności, poprzez proces ewentualnej restrukturyzacji (w skrajnych przypadkach upadłości) aż po wsparcie w ponownym podjęciu działalności gospodarczej. Wszystko po to, aby poprawić sytuację ekonomiczną przedsiębiorcy i utrzymać jego obecność na rynku.

 

Zobacz więcej podobnych artykułów